Rozpocznij Nowy Rok z naszym cateringiem dietetycznym! Zamów o 10% taniej z kodem 2023

Cynk: czym się cechuje?

cynk

W codziennej diecie należy uwzględnić cynk. Czasami warto nawet pomyśleć o suplementacji. W końcu ten składnik mineralny jest bardzo istotny. M.in. przyczynia się do odpowiedniej pracy układu immunologicznego, prawidłowego wzrostu, czy regeneracji tkanek. Co jeszcze warto o nim wiedzieć?

Co to jest cynk?

Cynk (symbol chemiczny to Zn) to jeden z najważniejszych minerałów w organizmie. Ten pierwiastek występuje w strukturze kilkuset różnych enzymów. Jego brak skutkuje zatem nieodpowiednią pracą tkanek i narządów.

Ten składnik jest też ważnym katalizatorem enzymów. Np. syntezy hemu, insuliny, czy aromatazy.

Cynk nie jest magazynowany w organizmie. W związku z tym trzeba pamiętać o właściwie zbilansowanej diecie, a czasami też o suplementacji.

Tablica Mendelejewa

W czym występuje cynk?

Cynk lepiej wchłania się do organizmu z produktów zwierzęcych (w porównaniu do tych pochodzenia roślinnego).

W odpowiednio skomponowanej diecie nie powinno zabraknąć:

  • dzikich ostryg (to najlepsze źródło cynku)
  • wątróbki
  • ryżu
  • nasion sezamu i słonecznika
  • pestek dyni
  • kakao
  • grzybów
  • nerkowców
  • oleju lnianego
  • kaszy gryczanej
  • serów podpuszczkowych
  • ciemnego pieczywa
  • żółtek

Przeprowadzone kilka lat temu badania wykazały, że średnia zawartość cynku w diecie Polaków wynosi około 10 mg (na dobę).

ostrygi

Skutki i objawy niedoboru cynku – jak rozpoznać?

Są rozmaite przyczyny, które powodują te kłopoty. Głównie chodzi o nieodpowiednią dietę. Z niedoborami cynku zmagają się też osoby mające kłopoty z prawidłowym wchłanianiem tego pierwiastka (np. przez choroby układu pokarmowego).

Kto jeszcze jest narażony na niedobory?

  • sportowcy
  • osoby odchudzające się samodzielnie (wtedy zazwyczaj dieta nie jest optymalna)
  • wegetarianie
  • kobiety w ciąży
  • osoby nadużywające alkoholu
  • pacjenci z insulinoopornością, cukrzycą typu I lub II
  • mężczyźni (cynk jest tracony z płynem nasiennym)

Jakie są najczęstsze objawy niedoboru cynku?

  • większa podatność na infekcje (na skutek gorszego działania układu odpornościowego)
  • zaburzenia smaku
  • zaburzenia węchu
  • pogorszenie pamięci
  • brak łaknienia
  • suchość w ustach
  • gorszy stan skory, włosów i paznokci
  • dłuższe gojenie się ran
  • mniejszy popęd seksualny
  • uczucie chronicznego zmęczenia
  • mniejsza tolerancja na alkohol
  • anemia
  • kurza ślepota

Na niedobory cynku należy uważać m.in. w przypadku dzieci. Jeśli nie będą one dostarczać do organizmu stosownych dawek tego pierwiastka, to należy liczyć się np. ze spowolnionym rozwojem psychomotorycznym. Tak samo, jak z wolniejszym wzrostem, brakiem apetytu, czy biegunkami.

Niedobory są bardzo groźne pod względem kobiet w ciąży. Deficyty cynku mogą doprowadzić np. do utrudnionego rozwoju płodu, przedwczesnego porodu, czy krwawienia okołoporodowego.

niezadowolona kobieta oglądająca swoją skórę, czy włosy

Skutki i objawy nadmiaru cynku – jak rozpoznać?

Do “przedawkowania” cynku dochodzi rzadko. Wszystko dlatego, że wchłanianie tego składnika jest regulowane hormonalnie. Jeśli już, to najczęściej sprawa dotyczy osób, które przesadzają z suplementami.

Co powoduje nadmiar cynku? Są to przede wszystkim:

  • bóle głowy
  • zawroty głowy
  • metaliczny posmak w ustach
  • kłopoty ze strony układu pokarmowego (bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunki)
  • duże osłabienie
  • nadmierne pocenie się
  • czasami nawet halucynacje

Trzeba mieć też na uwadze słabsze wchłanianie miedzi i w konsekwencji niedobór tego pierwiastka.

Jakie jeszcze objawy są ważne? Anemia, słabsze działanie układu odpornościowego, podwyższony poziom “złego cholesterolu” i obniżona wartość “dobrego cholesterolu”.

osoba chora

Na co pomaga cynk?

Cynk pełni wiele istotnych funkcji. Korzystnie wpływa na pracę rozmaitych układów. Chodzi m.in. o immunologiczny (dzięki czemu rzadziej chorujemy), krwionośny, nerwowy i kostny.

Cynk jest aktywatorem wielu enzymów. Np. wpływa na syntezę DNA, RNA i hormonów. Ten pierwiastek uczestniczy w przemianie białek, tłuszczów i węglowodanów.

Do zadań tego składnika należy m.in. utrzymanie stabilnych struktur komórkowych. Tak samo, jak zachowanie równowagi między procesami utleniania i redukcji w tkankach.

Od obecności cynku zależy m.in. prawidłowa praca narządów rozrodczych.

Cynk przyczynia się do obniżenia poziomu cholesterolu. Odpowiada też za lepsze przyswajanie witamin.

Jest kluczowy pod kątem prawidłowego wzrostu i rozwoju, co ma szczególne znaczenie dla dzieci.

Okazuje się, że ten pierwiastek pomaga w leczeniu schizofrenii i depresji.

Cynk ma znaczenie pod względem regulowania ciśnienia krwi i zapobiegania żylakom.

M.in. od cynku zależy odpowiednie funkcjonowanie narządów wewnętrznych (np. trzustki). Ten pierwiastek pomaga w utrzymaniu właściwego poziomu insuliny.

Eksperci wskazują, że jest to ważny składnik w kontekście mineralizacji kości.

To też istotny antyoksydant, który efektywnie chroni organizm przed działaniem wolnych rodników.

Cynk nie powinien być bagatelizowany przez osoby, które starają się o dziecko. W końcu wywiera on korzystny wpływ na płodność.

Jak jeszcze pomaga cynk?

  • poprawa stanu skóry (m.in. w aspekcie trądziku i łuszczycy)
  • łagodzenie podrażnień
  • poprawa kondycji włosów i paznokci
  • szybsze gojenie się ran
osoba biegająca w czasie jesieni

Dzienne zapotrzebowanie na cynk

Ta wartość zależy głównie od wieku i płci.

Poznaj poniżej rekomendowane dobowe dawki cynku:

  • niemowlaki: 2 mg
  • dzieci od 1. roku życia do 9. roku życia: około 4 mg
  • dziewczynki od 10. roku życia do 18. roku życia: 8-9 mg
  • chłopcy od 10. roku życia do 18. roku życia: 8-11 mg
  • dorosłe kobiety: 8 mg
  • dorośli mężczyźni: 11 mg

Zwiększone dobowe zapotrzebowanie na cynk odnotowuje się w przypadku kobiet w ciąży (11-12 mg) i karmiących matek (12-13 mg).

kobieta w ciąży (2)

Czy warto suplementować cynk?

Najpierw trzeba stwierdzić, czy występuje niedobór cynku. Najlepiej zatem zrobić stosowne badania. Chodzi o ilościowe oznaczenie cynku w surowicy krwi. Taki test możesz wykonać w każdym laboratorium diagnostycznym. Co ważne, nie ma szczególnych przygotowań. Nie trzeba być nawet na czczo, aby wynik był miarodajny.

Z wynikami udaj się do lekarza. On oceni, czy suplementacja jest obligatoryjna. Jeśli tak, to doradzi Ci odpowiednie produkty i właściwą dawkę.

Na rynku znajdują się rozmaite produkty z cynkiem w formie m.in. pastylek do ssania, tabletek, żeli i syropów.

osoba czekająca w kolejce w aptece

Czy diety pudełkowe zawierają właściwe dawki cynku?

Podmioty cateringowe, które są doświadczone i popularne, oferują profesjonalne usługi. Nie inaczej jest w naszym przypadku. Zdrowy Catering oferuje diety pudełkowe, które są właściwie zbilansowane i pełnowartościowe (czyli zdrowe). Jest w nich odpowiednio dużo witamin i składników mineralnych. Dbamy m.in. o to, aby cynk był dostarczany do organizmu we właściwych dawkach.

Nasi kucharze wiedzą również, co zwiększa wchłanianie tego pierwiastka. A są to np. niektóre aminokwasy i kwas cytrynowy.

osoba witająca kuriera

Cynk: co nie powinno znaleźć się w cateringach dietetycznych?

Chcesz jeść zdrowo i smacznie? Zależy Ci na właściwych dawkach m.in. cynku? Wybierz nas! Stosujemy tylko starannie wybrane produkty, które są świeże i mają wiele pozytywnych właściwości.

Jeśli ktoś ma np. zwiększone zapotrzebowanie na cynk (albo chce uporać się z niedoborami), to układamy dla niego odpowiedni zestaw pudełkowy. Nie ma w nim elementów, które zmniejszają wchłanianie tego pierwiastka. Chodzi np. o: fityniany, szczawiany, błonnik, niektóre składniki mineralne (np. miedź) i alkohol.

kucharz w czasie mycia owoców warzyw

Cynk – Podsumowanie

Cynk to bardzo istotny składnik mineralny. Jest m.in. ważnym katalizatorem enzymów. Z uwagi na fakt, że cynk nie jest magazynowany w organizmie, trzeba go tam umiejętnie dostarczać (najlepiej wraz z odpowiednio zbilansowaną dietą).

Cynk wspiera prawidłowe działanie układu immunologicznego, kostnego, krwionośnego i nerwowego. Przyczynia się do odpowiedniej pracy narządów rozrodczych, obniżenia poziomu cholesterolu, przyswajania rozmaitych witamin, czy lepszego stanu skóry, włosów i paznokci.

Co powinno znajdować się w diecie? Najlepszym źródłem tego pierwiastka są dzikie ostrygi. Warto też uwzględnić: wątróbkę, ryż, nasiona (sezamu i słonecznika), czy pestki dyni. Eksperci dodają, że produkty pochodzenia zwierzęcego lepiej się wchłaniają.

Na niedobory cynku są najbardziej narażeni: mężczyźni (ten pierwiastek jest tracony z płynem nasiennym), pacjenci mający kłopoty z prawidłowym wchłanianiem, sportowcy, wegetarianie, czy kobiety w ciąży. Jakie są objawy? To np.: większa podatność na infekcje, anemia, zaburzenia smaku i węchu, czy pogorszenie pamięci.

Nadmiary są rzadkie. Dochodzi do nich przede wszystkim w wyniku niewłaściwej suplementacji. Jakie są główne objawy? To zazwyczaj: bóle i zawroty głowy, metaliczny posmak w ustach oraz liczne kłopoty ze strony układu pokarmowego (np. bóle brzucha, nudności i biegunki).

Dorośli powinni dostarczać do organizmu od 8 mg do 11 mg cynku na dobę. Największe zapotrzebowanie występuje w przypadku karmiących kobiet (nawet 13 mg).

Aby dowiedzieć się, czy konieczna jest suplementacja, wykonaj ilościowe oznaczenie cynku w surowicy krwi.

Zamawiając diety pudełkowe w Zdrowym Cateringu masz pewność, że wszystkie zestawy zawierają optymalne dawki cynku. Tak samo, jak innych składników mineralnych i witamin. Z nami skutecznie zatroszczysz się o swoje zdrowie!

Autor: Redakcja ZdrowyCatering. Artykuł sprawdzony przez dietetyka.

Inne ciekawe wpisy:

dieta 1200 kcal

Dieta 1200 kcal

Chcesz możliwie jak najbardziej przyspieszyć utratę wagi? To doskonale trafiłaś,

dieta jajeczna

Dieta jajeczna

Dieta jajeczna to plan żywieniowy, który skupia się na spożywaniu